WARSZTATY NAWIGACYJNE W GIŻYCKU

qay1

Regaty żeglarskie obok prezentacji umiejętności prowadzenia jachtu w różnych warunkach pogodowych stanowią doskonałą okazję do podzielenia się wiedzą na temat: ?jak bezpiecznie żeglować na różnych akwenach?. Podobnie było w Giżycku.

W dniach 17-18.05.2014 roku w ramach rozgrywanych regat stanowiących główny punkt programu imprezy pn. ?Festiwal Żagli? pod patronatem Federacji Szkół Żeglarskich ISSA odbyło się szkolenie dla żeglarzy z nawigacji. Główne tematy wystąpień koncentrowały się wokół prowadzenia nawigacji terestrycznej na akwenach morskich i śródlądziu oraz prowadzenie nawigacji przy wykorzystaniu systemów elektronicznych.

qay4

Już po pierwszych przywołanych definicjach stwierdzono, że słuchacze bardzo dobrze radzą sobie z terminologią nawigacyjną, choć napewno kolokwializm wykładu wymagał od prowadzącego przypomnienia podstawowych pojęć. Dotyczyły one głównie podstaw tj. szerokości i długości geograficznej, kierunków na powierzchni Ziemi, systemów określania pozycji, rodzajów kursów i namiarów, które uwzględniania się podczas prowadzenia zliczenia graficznego drogi jednostki pływającej. Niby wszystko było takie proste, ale jednak nie. Szczególnie jeżeli chodzi o posługiwanie się mapą morską i przyrządami nawigacyjnymi. Ten aspekt chyba raczej pomijany jest zarówno na morzu jak i na śródlądziu.

 

qay3 qay2

 W związku z czym rodzi się pytanie: czy na akwenie zamkniętym nie powinniśmy znać pozycji oraz czy nie powinno się prowadzić prostej nawigacji?

 

Wypracowany konsensus na zajęciach dał odpowiedź, że oczywiście tak, należy na bieżąco kontrolować pozycję, choć zależy to w głównej mierze od wielkości akwenu. Rzeczą oczywistą jest, że na morzu będzie to procedura obligatoryjna, natomiast na jeziorze już niekoniecznie. Wobec powyższych instruktorzy w Giżycku dokonali uogólnienia, iż na wszystkich akwenach, gdzie zasięg wzrokowy jest ograniczony powinno się prowadzić nakres drogi na mapie, a przynajmniej należałoby na bieżąco śledzić swoją pozycję, aby móc bezpiecznie wrócić do portu macierzystego.

Nie wszyscy żeglarze, szczególnie Ci, którzy żeglują na śródlądziu respektują powyższy postulat. Problemem w tym wypadku nie jest brak wiedzy, czy stopnia uświadomienia, ale brak map i publikacji nautycznych, które dotyczyłyby akwenów śródlądowych. Poza tym, niektórzy twierdzą, że na mniejszych jeziorach, np. mazurskich czy kaszubskich wydaje się to przedsięwzięcie bezcelowe. Skupienie należy koncentrować bardziej na tym, aby nie wpłynąć na mieliznę, czy w trzciny. Prowadzenie nawigacji przysłania chęć zabawy z wiatrem i treningów związanych ze zwrotami. Dodatkowo
w dostępnej literaturze nie porusza się tematu kursów, namiarów, czy wykorzystaniu obiektów widocznych na lądzie do określania pozycji obserwowanej jednostki.

Gdyby jednak zachodziła konieczność wykorzystania map, ogólnie dostępne okazują się być tylko wojskowe mapy topograficzne, które w aspekcie pozycjonowania, czyli określania pozycji na siatce geograficznej są jak najbardziej przydatne. Przykładowe typy map wojskowych zaprezentowano poniżej (Rys. 1.), (Rys. 2.), (Rys. 3.),(Rys. 4.).

Rys. 1. Wojskowa mapa z siatką UTM (siatka UTM kolor niebieski).

rys 1

Źródło: Mapa wojskowa w standardzie CADRG.

Rys. 2. Przykłady map topograficznych w skalach: 1:25000, 1:50000 i 1:100000.

qwe1 qwe2 qwe3

Źródło: Scany wojskowych map topograficznych.

Rys. 3. Przykład topograficznej mapy jednoarkuszowej.

 rzs 3

Źródło: Scany wojskowej mapy topograficznej.

Rys. 4. Mapa specjalna zawierająca punkty triangulacyjne i nawigacyjne o znanych
współrzędnych prostokątnych płaskich UTM, w układzie WGS-84
.

rys 4

Źródło: Scan wojskowej mapy specjalnej.

Analizując powyższe typy map można stwierdzić, iż wygenerowana siatka geograficzna pozwala na sprawne określanie pozycji a także dodatkowo daje możliwość określania pozycji w ogólnie stosowanym systemie meldunkowym UTM (ang. Universal Transverse Mercator), który wojsko i policja używa chociażby w zakresie reagowania kryzysowego (Rys. 5.).

Rys. 5. Przykład określanie pozycji na siatce UTM.

rys 4

Źródło: Scan wojskowej mapy z siatką UTM.

W przypadku akwenów (jezior) przybrzeżnych, które występują w pasie nadmorskim można postępować podobnie. Choć tutaj można pokusić się o prowadzenie prostej nawigacji, ponieważ na mapach morskich, które opracowywane są w Biurze Hydrograficznym Marynarki Wojennej wyszczególnione są owe zbiorniki wodne. (Rys. 6.).

Rys. 5. Mapa morska w odwzorowaniu Merkatora.

rys 5

 

Źródło: Scan mapy morskiej.

Prowadzenie zliczenia graficznego drogi jednostki pływającej umożliwia zastosowane do budowy map morskich odwzorowanie Merkatora. Występuje ono zarówno w mapach generalnych, brzegowych jak i planach. Poza tym należy stwierdzić, iż w większości przypadków, jeżeli ktoś pływa na akwenach zlokalizowanych w pasie nadmorskim ma do czynienia z morzem. A skoro tak jest, to nie sposób na nim nie prowadzić nawigacji, w tym przypadku terestrycznej. Na takim bowiem dużym i trudnym akwenie zabawa może przerodzić się w koszmar a nawet w tragedię. Dlatego nawiązując do wykładu, co niektórzy słuchacze z zaciekawieniem zaczęli śledzić jego treści, szczególnie kwestie praktyczne realizowane na mapie morskiej. Chyba ponownie został w słuchaczach rozbudzony termin nawigacji (łac. navigatio ? żegluga). A przytoczona definicja M. Jurdzińskiego określająca nawigację jako wiedzę obejmującą prowadzenie obiektów ruchomych na wybranej trasie między dwoma określonymi punktami na powierzchni Ziemi, z uwzględnieniem aspektów ekonomicznych nawet w czasie relaksu (biesiadowania przy szantach) była dominująca.

kmdr ppor. Dariusz KLOSKOWSKI