Pozycja – określenie miejsca, w którym znajduje się nasz statek, to podstawowa umiejętność każdego nawigatora. Aby ułatwić tą czynność, stworzono specjalny system odniesienia bazujący na równoleżnikach i południkach. Nazywamy go siatką geograficzną.

poudniki

południki

Południki są to linie biegnące od geograficznego bieguna północnego do geograficznego bieguna południowego. Jeżeli poprowadzimy je co 1° to uzyskamy ich 360. Południk przechodzący przez miejscowość Greenwich pod Londynem – uznany za południk zerowy oraz południk 180° dzielą Ziemię na dwie półkule: wschodnią i zachodnią. Tak więc mamy 180 południków na półkuli wschodniej i 180 na półkuli zachodniej.

równoleżniki

Równoleżniki są to linie będące śladami „przecięcia” powierzchni kuli ziemskiej płaszczyznami prostopadłymi do jej osi. Jeżeli przeprowadzimy je co 1 ° to uzyskamy ich 180. Równoleżnik powstały w wyniku „przecięcia” kuli ziemskiej płaszczyzną przechodzącą przez środek Ziemi prostopadłą do jej osi nazywamy równikiem. Dzieli on kulę ziemską na półkule północną i południową. Tak więc mamy 90 równoleżników na półkuli północnej i 90 na półkuli południowej. Nakładając na siebie równoleżniki i południki otrzymamy siatkę geograficzną.

Siatka geograficzna – układ południków i równoleżników, w którym południk zerowy i równik tworzą układ odniesienia, względem którego wyznacza się współrzędne geograficzne.

równo

Podobnie jak w zwykłym układzie współrzędnych z tym, że zamiast podawać wartości (–) i (+) lub precyzować ćwiartkę, w której znajduje się dany punkt, podajemy szerokość i długość geograficzną z informacją, czy dany punkt jest na półkuli północnej, południowej, wschodniej czy zachodniej.

siatka geograficzna


Długość geograficzna – jest to kąt zawarty między południkiem zerowym, a dowolnym innym południkiem. Symbolem długości geograficznej jest litera λ (lambda). Wszystkie punkty na wschód od południka 0° do 180° mają długość wschodnią, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [+] lub E i zapisuje w następujący sposób λ = +012°47,3′ lub λ = 012°47,3’E. Wszystkie punkty na zachód od południka 0° do 180° mają długość zachodnią, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [-] lub W i zapisuje w następujący sposób λ= –012°47,3′ lub λ = 012°47,3′ W

dugość geograficzna

Szerokość geograficzna – jest to kąt zawarty między równikiem, a dowolnym innym równoleżnikiem. Szerokość geograficzną mierzy się od równika na północ lub południe. Symbolem szerokości geograficznej jest litera φ (fi). Wszystkie punkty na północ od równika do 90° mają szerokość północną, więc przy zapisie współrzędnych dodaje się znak [+] lub N i zapisuje tak: φ=+55°32,5′ lub φ=55°32,5’N. Wszystkie punkty na południe od równika do 90° mają szerokość południową, przy zapisie współrzędnych dodaje się [–] lub S i zapisuje się tak: φ=-55°32,5′ lub φ=55°32,5’S

szerokość geograficzna

Tak więc dzięki długości i szerokości geograficznej można odkreślić położenie dowolnego punktu na świecie.

ziemia

Pamiętać należy, że w związku z tym, iż szerokość geograficzna może osiągnąć wartości od 0° do 90° (północna lub południowa), a długość od 0° do 180° (wschodnia lub zachodnia) należy w przypadku szerokości podawać zapis dwucyfrowy, a w przypadku długości trzycyfrowy, np. długość geograficzną 80° wschód zapiszemy λ=080°E, długość geograficzną 3° zachód zapiszemy 003°W. Szerokość geograficzną 3° północ zapiszemy 03°N

mapa

W związku z tym, że globus jest oczywiście zbyt mało dokładny do nawigacji używamy mapy. Mapa (łac. Mappa – obrus) – uogólniony obraz Ziemi lub jej części wykonany na płaszczyźnie w skali, powstały w wyniku odwzorowania (rzutu).

To na niej znajdziemy takie informacje jak:

  • ukształtowanie wybrzeża

  • ukształtowanie dna morskiego

  • głębokości

  • wraki

  • pływy

  • prądy

A także

  • obiekty nawigacyjne

  • porty

  • łowiska

  • trasy ruchu statków

Z mapą jest jednak pewien problem. Jak wiemy nie można odwzorować powierzchni kuli, lub jej części, na płaszczyźnie w taki sposób aby zachować zasadę wiernokątności. A to kąty właśnie są w nawigacji najistotniejsze (nasz kurs bowiem to nic innego jak kąt). Nic więc nam po mapie na której kąty nie odpowiadają tym rzeczywistym. Nie martwmy się jednak. Problem ten na szczęście rozwiązano już w XVI w. jak tworzy się mapy wiernokątne opowiem następnym razem.

Kpt. Krzysztof Piwnicki

Serdecznie Zapraszamy na stronę autora.

kursy żeglarskie